Five Pieces after Edvard Munch

25 Apr 2021

Onlangs heeft DMP een geweldige nieuwe compositie aan haar catalogus toegevoegd. Het is een bijzonder werk voor een groot slagwerkensemble getiteld ‘Five Pieces after Edvard Munch’. De componist is Ivo Weijmans. Hij werd geïnspireerd door 5 schilderijen van Edvard Munch. De gevoelens die deze kunstwerken bij zowel de kunstenaar als de componist opriepen, inspireerden tot deze prachtige muziek voor slagwerkensemble [open PDF] [Luister MP3].

Toelichting:

Munch (1863, Noorwegen) begon te schilderen toen hij zeventien was. Een jaar later begon hij zijn studies op de Kunst- enMunch Handwerkschool te Christiania, het huidige Oslo.

Munch legde zich vooral toe op het uitbeelden van menselijke emoties, angsten en onzekerheden. De schrille kleuren en de expressieve lijnvoering die hij hierbij gebruikte, alsmede de keuze van zijn onderwerpen hadden grote invloed op de ontwikkeling van het expressionisme. Munch verzoende in zijn werken tegenstrijdigheden zoals leven en dood, de verticale en de horizontale lijn en beweging en stilstand.

De situatie in het gezin waarin hij opgroeide en de algemene toestand in de Noorse hoofdstad waren de oorsprong van Munchs leed. Confrontaties met ziekte en dood lieten in hem de hartstocht voor de kunst ontwaken. Zijn moeder bijvoorbeeld stierf aan tuberculose toen hij vijf jaar was. Later stierf ook zijn vijftienjarige zus Sophie aan tbc, wat hij verwerkte in het schilderij Het zieke kind uit 1885-1886.

Het omvangrijke oeuvre dat in deze tweede fase van zijn kunstenaarsbestaan ontstond, mist over het algemeen de intensiteit van zijn vroegere werk. De uitbeelding van persoonlijke wanhoop maakte plaats voor optimistischere en algemenere onderwerpen: landschappen, arbeiders en kinderen. Typerend voor zijn veranderde instelling zijn de grote muurschilderingen voor de aula van de universiteit van Oslo. In 1916 kocht hij een huis te Ekely, nabij Oslo, waar hij de rest van zijn leven is blijven wonen. 

In 1937 werden de schilderijen van Munch door de nationaalsocialisten als 'entartete Kunst' bestempeld; 82 van zijn werken werden daarom in Duitsland in beslag genomen.

Edvard Munch overleed begin 1944 op tachtigjarige leeftijd.

(bron: Wikipedia)

 

Painting1

1. Selfportrait in Hell (1’40”)

Zijn depressieve geest en de kwelling die het leven voor hem vormde is duidelijk hoorbaar. Motieven uit de komende delen worden duidelijk voorgesteld. Maar op een markante wijze waardoor deze ouverture een indrukwekkende opening vormt

[Luister MP3]

Painting2

2. The sick Child (5’30”)

Het verlies van zijn zus. De rouw en de vertwijfeling wordt hier in klanken omgezet. De bedrukte sfeer wordt echter afgewisseld met herinneringen aan een betere tijd waarin kinderspel in de vorm van een speeldoos-motief wordt neergezet. De zweep maakt het klappen van springtouw op de grond hoorbaar. 

[Luister MP3]

Painting3

3. Vampire (4’40”)

De schoonheid, maar ook de dreiging van de vampier omgezet in een dynamisch deel met stuwende maatwisselingen in een passage die veel van een achtervolging heeft.

[Luister MP3]

Painting4

4. Madonna (2’40”)

Het schilderij van de Madonna van Munch was erg controversieel. Hij beeld de maagd Maria uit in een typische icoon pose. De naaktheid voegt daar een (voor vele ongepaste) erotische lading toe. Dit gebeurt ook in de muziek. Het werk opent met een Ave-Maria-achtige melodie/ begeleiding. De atonale akkoorden zorgen al voor een vervreemding. De toevoeging van een rumba-achtig middendeel (zou in een nachtclub niet hebben misstaan) en de combinatie van deze elementen op het einde maken het plaatje compleet.

[Luister MP3]

Painting5

5. The Scream  (3’50”)

Over "De Schreeuw" bestaat een groot misverstand. Velen denken dat de persoon op de voorgrond schreeuwt, maar het is de natuur die 'schreeuwt'. Daarom ook houdt hij zijn oren dicht. Het is dan ook die omgeving die in het finaledeel van dit werk te horen is. Net als in het openingsdeel wordt de melodie uit Madonna ook hier weer gebruikt.

[Luister MP3]